ครั้งแรกของไทย!นักวิจัย มก. ทดลองเลี้ยงปลาแซลมอน หวังต่อยอดอุตสาหกรรมอาหารมูลค่าสูง แม้รู้ว่า ‘ไม่ง่าย
ครั้งแรกของไทย!นักวิจัย มก. ทดลองเลี้ยงปลาแซลมอน หวังต่อยอดอุตสาหกรรมอาหารมูลค่าสูง แม้รู้ว่า ‘ไม่ง่าย
ทีมวิจัยซึ่งนำโดย ผศ. ดร.สุริยัน ธัญกิจจานุกิจ คณบดีคณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กำลังศึกษาการเจริญเติบโตของปลา การจัดการด้านโภชนาการ และความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจ เพื่อประเมินว่าการเพาะเลี้ยงปลาแซลมอนจะสามารถดำเนินการเชิงพาณิชย์ในประเทศไทยได้หรือไม่ เพื่อปูทางสู่อุตสาหกรรมแซลมอนของประเทศไทยในอนาคต
นอกจากนี้ รศ.ดร.วราห์ เทพาหุดี ภาควิชาเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ คณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เปิดเผยว่า ตลอดหลายปีที่ผ่านมา เราถูกตั้งคำถามอยู่เสมอว่า เหตุใดประเทศไทยจึงไม่ทดลองเลี้ยงปลามูลค่าสูงอย่าง 'ปลาแซลมอน'ทั้งที่มีความต้องการบริโภคเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง คำถามดังกล่าวกลายเป็นแรงผลักดันสำคัญให้ทีมวิจัยตัดสินใจเริ่มต้นโครงการ แม้จะรู้ดีว่าการเลี้ยงปลาเมืองหนาวในประเทศอากาศร้อนอย่างไทย เต็มไปด้วยข้อจำกัดทั้งเรื่องอุณหภูมิ ต้นทุนพลังงาน เทคโนโลยี และระบบการจัดการ
“ถ้าไม่มีใครเริ่ม ประเทศไทยก็จะไม่มีวันรู้เลยว่าเราทำได้หรือไม่ได้” รศ.ดร.วราห์ กล่าว
สำหรับ โครงการระยะแรก มีการนำเข้าไข่ปลาแซลมอนจากประเทศชิลีจำนวน 20,000 ฟอง เพื่อใช้ในการทดลอง โดยถือเป็นการนำเข้าเพื่อวิจัยอย่างเป็นทางการครั้งแรกของประเทศไทย ภายใต้ระบบควบคุมและการอนุญาตที่เข้มงวด ถึง จำนวนไข่ดังกล่าวถือว่าไม่มาก เนื่องจากระบบทดลองยังมีขนาดเล็ก และเมื่อปลาเติบโตขึ้น จำเป็นต้องลดความหนาแน่นในการเลี้ยงลง โดยคาดว่าสุดท้ายอาจเหลือปลาเพียงไม่ถึง 5,000 ตัวเท่านั้น
อย่างไรก็ตาม เป้าหมายสำคัญของโครงการในวันนี้ ยังไม่ใช่การผลิตเพื่อจำหน่ายเชิงการค้า แต่เป็นการ 'สะสมองค์ความรู้'เพื่อศึกษาปัญหา อุปสรรค และแนวทางพัฒนาเทคโนโลยีการเลี้ยงปลาแซลมอนในสภาพอากาศร้อน ซึ่งในอนาคตอาจต่อยอดไปสู่การพัฒนาสายพันธุ์ที่สามารถปรับตัวกับน้ำอุ่นได้
ปัจจุบัน ไข่ปลาแซลมอนเริ่มฟักแล้ว โดยมีอัตราการฟักสูงถึง 99% ซึ่งถือว่าสูงกว่าที่เราคาดการณ์ไว้มาก ขณะนี้ลูกปลาอยู่ในระยะดูดซึมสารอาหารจาก'ถุงไข่แดง'ตามธรรมชาติ และยังไม่เริ่มกินอาหาร โดยหลังจากถุงไข่แดงยุบ จึงจะเข้าสู่ช่วงเริ่มให้อาหารและอนุบาลอย่างเต็มระบบโดยคาดว่า ภายในระยะเวลา 1 ปี ปลาแซลมอนจะมีน้ำหนักเฉลี่ยประมาณ 100–300 กรัม ซึ่งยังห่างจากขนาดเชิงพาณิชย์ เนื่องจากปลาแซลมอนในตลาดทั่วไปมีน้ำหนักเฉลี่ยประมาณ 3–4 กิโลกรัม และต้องใช้เวลาเลี้ยงราว 3 ปีครึ่ง
รศ.ดร.วราห์ เทพาหุดี อธิบายว่า ปลาแซลมอนเป็นปลาที่ใช้ชีวิตอยู่ทั้ง'น้ำจืดและน้ำเค็ม'โดยช่วงวัยอ่อนจะเติบโตในน้ำจืด ก่อนย้ายลงทะเลเมื่อตัวโตขึ้น ดังนั้น โครงการระยะแรกจะทดลองเลี้ยงในระบบน้ำจืดประมาณ 1 ปี ก่อนพิจารณาขออนุญาตทดลองเลี้ยงในน้ำเค็มต่อไป
อย่างไรก็ตาม ปลาแซลมอนถือเป็น'สัตว์น้ำต่างถิ่น'การทดลองทุกขั้นตอนจึงต้องอยู่ภายใต้กฎระเบียบด้านสิ่งแวดล้อมและความหลากหลายทางชีวภาพอย่างเข้มงวด เพื่อป้องกันผลกระทบต่อธรรมชาติ หากโครงการไม่ได้รับการต่อยอดในอนาคต ปลาทั้งหมดจะต้องถูกทำลายตามข้อกำหนด เพื่อป้องกันการหลุดรอดสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ
อีกหนึ่งความท้าทายสำคัญคือ'อาหารปลาแซลมอน'เพราะประเทศไทยยังไม่มีการผลิตอาหารสำหรับปลาแซลมอนโดยเฉพาะ ทีมวิจัยจึงต้องนำอาหารสัตว์น้ำขนาดเล็ก เช่น อาหารกุ้งและอาหารลูกปลา มาปรับใช้ในการทดลองช่วงแรก
แม้วันนี้ การเลี้ยงปลาแซลมอนในประเทศไทยอาจยังเป็นเรื่องใหม่และเต็มไปด้วยอุปสรรค แต่ทีมวิจัยเชื่อว่า โครงการนี้คือ'จุดเริ่มต้นสำคัญ'ที่อาจช่วยเปิดทางสู่อุตสาหกรรมสัตว์น้ำมูลค่าสูงของไทยในอนาคต
“นี่คือครั้งแรกในประวัติศาสตร์ประเทศไทย ที่มีการนำเข้าไข่ปลาแซลมอนเพื่อทดลองเลี้ยงอย่างจริงจัง แม้วันนี้อาจยังไม่ใช่คำตอบสุดท้าย แต่หากไม่มีใครเริ่ม ประเทศไทยก็อาจไม่มีวันก้าวสู่อุตสาหกรรมอาหารแห่งอนาคตได้”ทีมวิจัยกล่าวทิ้งท้าย
